หน้าแรก  

   

ข่าวประชาสัมพันธ์  

   

กฏหมาย/ระเบียบ  

       

   

ช่องทางรับฟังความคิดเห็น  

   

ประวัติพระยาราชสีมาจารย์

ผู้วางรากฐานการศึกษาในมณฑลนครราชสีมา

พระยาราชสีมาจารย์ (กวย กนิษฐานนท์)


ธรรมการมณฑลนครราชสีมา คนแรก

 (ปัจจุบันคือตำแหน่งศึกษาธิการภาค ๑๓)

 

๑. ประวัติส่วนตัว
พระยาราชสีมาจารย์ ชื่อเดิม กวย กนิษฐานนท์
เกิดที่ ตำบลสำเพ็ง จังหวัดพระนคร เมื่อวันที่ ๒๓ เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๒๖ ตรงกับปีมะแม เป็นบุตรคนที่ ๒ ของขุนประเสริฐอักษร (พึ่ง กนิษฐานนท์) และ นางประเสริฐอักษร (เชย จารุจินดา) มีพี่ร่วมมารดาท่านหนึ่งคนคือ พ.ท. พระวรภัณฑ์พลากร (แต้ม กนิษฐานนท์) ได้ทำการสมรสกับ คุณหญิงราชสีมาจารย์ (นิ่ม สุรคุปต์) มีธิดา-บุตร รวมกัน ๙ คน

๒. ประวัติการศึกษา

ประกาศนียบัตรครู ปี พ.ศ. ๒๔๔๔

ประกาศนียบัตรมัธยมพิเศษ พ.ศ. ๒๔๔๖

๓. ประวัติการรับราชการ

แรกเข้ารับราชการ วันที่ ๒๒ เดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๔๔  ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๔๙ เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (ม.ร.ว. เปีย มาลากุล) เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการในสมัยนั้น ได้คัดเลือกท่านให้มาวางแผนการศึกษาให้แก่มณฑลนครราชสีมา ได้วางแผนและตั้งโรงเรียนประจำมณฑลนครราชสีมาขึ้นที่ตำบลวัดกลาง อำเภอในเมือง จังหวัดนครราชสีมา (ที่ตั้งโรงเรียนศิริวิทยากรเดิม ซึ่งปัจจุบันเป็นที่ตั้ง ของโรงเรียนรวมมิตรวิทยา) เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๐ เรียกชื่อว่าโรงเรียนตัวอย่าง  พ.ศ. ๒๔๖๐ ยังไม่มีโรงเรียนสำหรับเด็กหญิงในมณฑลนี้ ท่านจึงได้ตั้งโรงเรียนสำหรับเด็กหญิงขึ้น อยู่ระหว่างวัดแจ้งนอกกับวัดแจ้งในใช้ชื่อว่าโรงเรียนสุขานารี เปิดรับนักเรียนหญิงเข้าเรียนโดยเฉพาะ เมื่อมีนักเรียนหญิงเรียนมากขึ้น ท่านเห็นว่าเป็นการไม่ปลอดภัยที่จะให้มาเรียนไกลเมือง ทางราชการจึงย้ายนักเรียนหญิงชั้นมัธยมไปเรียนที่วัดสุทธจินดา ในปี พ.ศ.๒๔๗๐ พร้อมทั้งถ่ายโอนนักเรียนหญิงทั้งหมดจากโรงเรียนประจำมณฑลนครราชสีมา มารวมไว้ด้วยกันโดยตั้งชื่อใหม่ว่าโรงเรียนสุรนารีวิทยา ต่อมาท่านได้จัดตั้งโรงเรียนฝึกหัดครูกสิกรรมมณฑลนครราชสีมา (ปัจจุบัน คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา) ที่ตำบลในเมือง อำเภอในเมือง จังหวัดนครราชสีมา โรงเรียนช่างไม้ชายนครราชสีมา (วิทยาลัยเทคนิคนครราชสีมาในปัจจุบัน) นอกจากนี้ท่านยังได้จัดตั้งโรงเรียนตามจังหวัดต่าง ๆ ทุกจังหวัดในมณฑลนครราชสีมา ทั้งโรงเรียนวิชาสามัญและวิชาอาชีพกสิกรรม ซึ่งท่านเห็นว่าการอาชีพของพลเมืองไทยจะต้องอาศัยอาชีพการกสิกรรมต่อไปอีกนาน การที่ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระยาราชสีมาจารย์ เป็นพระมหากรุณาธิคุณอันล้นพ้น จากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๗ ซึ่งสร้างความภาคภูมิใจตลอดชีวิตของท่าน ในบรรดาศักดิ์อันเป็นมงคลนามนี้ ท่านได้กล่าวเสมอว่าเจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี เป็นผู้มีบุญคุณแก่ท่านอย่างที่สุด ในด้านวิทยาการและความเมตตากรุณาตลอดมาพระยาราชสีมาจารย์ เป็นผู้วางรากฐานการศึกษาในมณฑลนครราชสีมาจนเป็นที่ประจักษ์อย่างแท้จริงได้รับราชการในด้านการศึกษาตลอดมาจนออกจากราชการในมณฑลนครราชสีมา ท่านมักกล่าวเสมอว่า “การศึกษาต้องทำเป็นวิทยาทานจึงจะเกิดประโยชน์แก่ประชาชนโดยแท้”

ตำแหน่ง

เริ่มรับราชการครั้งแรกในตำแหน่งครูโรงเรียนวัดบพิตรภิมุข ต่อมาได้ย้ายและเลื่อนตำแหน่ง ดังนี้

ครั้งที่ ๑ ครูโรงเรียนวัดมหาพฤฒาราม

ครั้งที่ ๒ ครูโรงเรียนข้าราชการพลเรือน

ครั้งที่ ๓ ครูโรงเรียนสายเสาวณี

ครั้งที่ ๔ ครูโรงเรียนฝึกหัดครูฝั่งตะวันตกพระนคร

ครั้งที่ ๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๔๙ ทำการแทน นายตรวจแขวงตะวันตกเหนือพระนคร

ครั้งที่ ๖ ๒๐ มกราคม พ.ศ. ๒๔๔๙ เป็นว่าที่ธรรมการมณฑลนครราชสีมา

ครั้งที่ ๗ ธรรมการมณฑลนครราชสีมา (ตำแหน่งศึกษาธิการมณฑลในเวลาต่อมา) มีนาคม ๒๔๕๑

ยศ

ครั้งที่ ๑ เป็นรองอำมาตย์เอก

         วันที่ ๗ สิงหาคม ๒๔๕๔

ครั้งที่ ๒ เป็นอำมาตย์ตรี

         วันที่ ๑๗ พฤษภาคม ๒๔๕๖

ครั้งที่ ๓ เป็นอำมาตย์โท

         วันที่ ๒๘ ธันวาคม ๒๔๕๙

ยศพิเศษ

    นายกองโท กองเสนารักษาดินแดน

ศักดิ์

    ครั้งที่ ๑   เป็นขุนวิเทศดรุณการ ศักดินา ๕๐๐

               วันที่ ๒๕ เดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๔๔๙

               รับพระราชทานสัญญาบัตร

    ครั้งที่ ๒   เป็นหลวงวิเทศดรุณการ ศักดินา ๘๐๐

               วันที่ ๙ เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๕๔

    ครั้งที่ ๓   เป็นพระวิเทศดรุณการ ศักดินา ๘๐๐

               วันที่ ๒๐ เดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๔๖๒

    ครั้งที่ ๔   เป็นพระยาราชสีมาจารย์ ศักดินา๑๐๐๐

               วันที่ ๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๑

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

ครั้งที่ ๑ ได้ช้างเผือกชั้นที่ ๕ เบญจมาภรณ์

         วันที่ ๑๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๕๗

ครั้งที่ ๒ ได้มงกุฎสยามชั้นที่ ๔ จัตุรถาภรณ์

         วันที่ ๑๔ มกราคม พ.ศ. ๒๔๖๑

ครั้งที่ ๓ ได้ช้างเผือกชั้นที่ ๔ จัตุรถาภรณ์

         วันที่ ๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๖๓

ครั้งที่ ๔ ได้ จักรพรรดิมาลา

         วันที่ ๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๐

ครั้งที่ ๕ ได้ เหรียญเฉลิมพระนคร ๑๕๐ ปี

         วันที่ ๑๙ เมษายน พ.ศ. ๒๔๗๕


 

อ้างอิง :

- อนุสรณ์ พระยาราชสีมาจารย์ (กวย กนิษฐานนท์).  พระนคร : ชวนพิมพ์, 2511.

- เพจโคราชในอดีต

    บุคคลสำคัญ และ ข้าราชการเก่า ในโคราช (พระยาราชสีมาจารย์)
    https://www.facebook.com/korat.in.the.past/posts/1472530652815695/ 

    โรงเรียนอื่นๆ ในเมืองโคราช (โรงเรียนนฤมิตรวิทยา)

    https://www.facebook.com/korat.in.the.past/posts/3698195890249149
- ประวัติโรงเรียนราชสีมาวิทยาลัย
    https://rajsima109.wordpress.com/เกี่ยวกับโรงเรียน/ประวัติโรงเรียน/
- ประวัติโรงเรียนสุขานารีวิทยา

   https://www.sukhanaree.ac.th/ขอมลโรงเรยน/ประวตโรงเรยน

- ประวัติความเป็นมา โรงเรียนศิริวิทยากร (ศวก.)

  https://www.facebook.com/media/set/?set=a.1057239161011515.1073741879.740445486024219

- ประวัติโรงเรียนรวมมิตรวิทยา

  http://www.rmw.tht.in/page1.html

- Wiki Pedia วิทยาลัยเทคนิคนครราชสีมา

  https://th.wikipedia.org/wiki/วิทยาลัยเทคนิคนครราชสีมา_สถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ_๕

- Wiki Pedia มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

  https://th.m.wikipedia.org/wiki/มหาวิทยาลัยราชภัฏ

 

 

   
© ALLROUNDER "สำนักงานศึกษาธิการภาค 13 เลขที่ 54 ถนนสืบศิริ ซอย 3 ตำบลในเมือง อำเภอเมืองฯ จังหวัดนครราชสีมา 30000 โทรศัพท์ 044-242447 โทรสาร 044-244464"